Infancia, Comunicación, Consumo

Andei a ler estes días algunhas cousas que saquei do Congreso de AEIC. Un traballo interesante que se expuxo nese congreso é o de Carmelo Garitaonandia e Maialen Garmendia Cómo usan Internet os xóvenes: hábitos, riscos e control parental (non asistín á mesa porque estaba nesta outra, ás veces odio elixir). O estudio cualitativo realizóuse mediante a técnica do grupo de discusión en concreto 6 grupos compostos por adolescentes de entre 12 e 17 anos e constitúe unha exploración das actitudes, usos, hábitos, competencias e hábitos dos adolescentes na rede, tamén fai unha aproximación ós efectos que o consumo tecnolóxico ten nas relacións cos pais e o grupo de pares, explorando riscos potenciais e medidas de regulación e control parental.

As idades de inicio ós usos de internet se producen en idades que oscilan entre os 6 e 10 anos -(Eu empecei) ós seis anos tamén… No cole, en primeiro, xa nos ensinaron a entrar en Internet, o Google… o básico” (rapaz, 12 anos,Barcelona)- aprendendo de algún familiar ou nos colexios e que o coñecemento desenvólvese con posterioridade no grupo de pares ou de xeito autodidacta. Algunhas declaracións apuntan a que entre os nenos esperase certa grado de experticia ó redor dos 10 anos.

“Eu investigando na clase de informática… levabannos de vez en cando nunha clase á sala de informática… e ahí eu fun investigando… empecei con 9 ou 10 años... porque me picaba porque todos se rían de min… porque ó principio non sabía… piquéime e aprendín e ala!” (rapaza, 12 anos, Madrid).

Pese ós contactos iniciais que se producen nos colexios:

Os xóvenes amosan pouco interés en usar Internet coma unha fonte rica e diversa de información, é máis ben unha fonte que lles permite sair ó paso dos traballos que lles mandan, de “corto e pego”, de “fusilar traballos” baseados en Wikipedia, Encarta e o que ofrezca o Google, cando non a web do rincón do vago, que conocen todos. Dos grupos de discusión deduciuse moi pouco traballo orixinal, moi poco uso da riqueza que ofrece Internet como base de datos e fonte de información e sí moita copia.

E un apunte final dos autores:

... destacar que entre as actividades dos xóvenes non detectamos prácticamente ningunha actividade solidaria, ciudadana e/ ou política realizada a través de internet.

Atopo dificultade para conciliar os resultados coas expectativas que se proxectaban hai un ano, e pregúntome porqué as buscas adolescentes non dan en cair en directorios coma este ou este ou estoutro.

Respecto ó control parental revela o informe que:

Aínda que lles pareza normal este control, os adolescentes usan tódolos trucos que coñecen (cerrar a porta, cambiar de páxina cando entran os seus pais, minimizar páxinas, entrar en Internet cando non están eles (os pais), borrar o historial e un largo etcétera) para intentar estar en Internet sen control algún, agás o que se impoñan eles mesmos.

Ó meu entender resulta preocupante que todos os participantes manifesten coñecer de motu propio ou por casos de proximidade situacións de risco (acoso, ciberbulling, contidos violentos...) ó tempo que declaran que non recorrerían ós seus páis, nin a un profesor agás como último recurso e ó mesmo tempo que manifestan que recorrerían a un amig@ sucédense al declaracións nas que se responsabilizan a sí mesm@s de sufrir ese tipo de riscos.

“Se ti queres quedar con unha persoa … quedaches porque ti quieres… se lle dis que si e despois che pasa algo… é o teu problema” (rapaza, 16 anos, A Coruña).

Cabe valorar a posibilidade de que este tipo de actitudes non contribúan de xeito positivo a posibles intervencións de apoio dentro do grupo de pares, dato a ter en conta en relación coas declaracións que apuntan a que non se recurriría a un adulto dado que este podería levar a cabo intervencións capaces de resolverse con algunha forma de restricción.

Amósaseme relevante as declaracións que apuntan a que o uso da mensaxería instantánea é constitúe unha forma de prolongación das relacións sociais que non desplaza as formas de interacción social sen mediación, senón que as complementa segúndo ofrecen as declaracións sobre si mesmos, sen embargo interpretan usos sustitutivos ou abusivos por parte de outros usuarios.

• “Eu se estou en Internet e me chama un amigo para quedar ou algo… deixo internet e voume co amigo” (rapaz, 13 anos, Madrid).
• “Se non tivera Internet estaría vendo la tele… todo o tempo posible…eu estou en Internet cando estou na casa e non teño nada que facer” (rapaz, 16 anos, A Coruña)
• “Hai un que ven ó noso colexio, pero despois vive nas Rozas e
como non ten a ninguén con quen xogar… ademais vive no campo…pois está todo o día enganchado con Internet ou a televisión.. porque ler e eso… pouco… non lle gusta” (rapaz, 12 anos, Madrid).
• “Eu tampouco deixo de sair cos amigos … nin de estudiar … ó mellor un día que estiven xogando en Internet podía ter estado cos amigos” (rapaza, 16 anos, A Coruña).
• “Porque non é o do Messenger como o de que hai xente que se queda na casa e non sae do ordenador e da play… ti estás en Internet e méteste ó Messenger cando estás na casa e te aburres… non estás ahí todo o día” (rapaza, 14-15 anos, Bilbao).

Resúltame interesante resaltar que o traballo presentado por López de Ayala no mesmo congreso baixo o título "A mediación familiar no consumo de tecnoloxías da información e comunicación" e que se realizou mediante o uso da enquisa -realizada neste caso ós pais- devolvía tamén resultados análogos na apreciación dos usos excesivos, xa que logo os páis manifestaban que existían rapaces que se pasaban demasiado tempo conectados a internet e accedía a contidos ou interaccións inadecuadas pero que en ningún caso se trataba dos seus propios fillos, e dicir que este tipo de prácticas que se recoñecen como existentes e se valoran como perxudiciais sempre son realizadas por "outros". Esta percepción compartida pode ser resultado da comunicación e o intercambio entre os nenos e os páis; a falta de medidas de supervisión máis alá do tempo de conexión, coma da fenda nocional que se da entre as xeracións -a fenda nocional pode ser máis grande ca fenda dixital-, e que lles permite ós adolescentes actuar como fonte con autoridade polos seus coñecementos no contexto familiar.

chuzame