Infancia, Comunicación, Consumo

Pasei por aquí, aínda que non seguín os tres documentais que se visionaban porque tiña o día "concertado" :) . Dicían os organizadores que lles costou ben conseguir unha aula libre no campus de Pontevedra a pesar de que hoxe é Santa Kata en Ciencias Sociais e en Ciencias da Educación hai acto de graduación. Puideron levalo proxecto a cabo en Fisioterapia (cousas, cousiñas, cousas). Interesábame especialmente o que estaba previsto en primeiro lugar sobre Ferrer i Guardia (fundación), pero so puiden ver parte dun sobre El Pesta (Pestalozzi) do que me queda unha frase: El niño no puede sentir un ambiente relajado sin la presencia de adultos.

E falando de documentais, pensando no traballo de Fírgoa sobre o asunto Díaz Pardo, creo que alguén debería facer un sobre ese tema.

chuzame

Así dende o comezo, o problema da racionalidade era equivalente ó problema de manter ó home "aberto á razón". Esto significaba establecer un foro ou tribunal imparcial da razón, no que todos os homes tiveran a mesma situación intelectual, e que aplicara tamén métodos e procedementos imparciais, caracterizado por unha ecuanimidade que todos poideran recoñecer por igual.

A outra alternativa era o que Sócrates chamaba misoloxía, esto é, o desprecio polo debate racional. A falta de foro e procedementos imparciais, a racionalidade terminaría polo mesmo sendeiro cá xusticia. A verdade cedería ante as voces dos máis vocingleiros, a corrección ante as ideas dos máis respetables e a validez ante os métodos intelectuais dos máis persuasivos. No ámbito teórico, coma no práctico, os desacordos decidiríanse por balanza de poderes máis ca dos principios; e a búsqueda de posicións intelectuais ben fundadas sería reemplazada por unha fustigante partida verbal, un asunto de "quen a quen" (segundo a mordaz frase de Lenin). Enunciado nestes termos, o problema de identificar e caracterizar un punto de vista imparcial para a discusión, a comparación e o xuicio racionais ten sido unha preocupación permanente da filosofía. E os obstáculos á solución racional dos desacordos entre os homes -que son ó mesmo tempo síntomas de misoloxía e unha medida das dificultades para contrarrestala- son os mesmos hoxe que no tempo de Sócrates: a negativa a escoitar os argumentos do oponente, a obsesión polo poder e non polos principios, e a disposición a impoñer pola violencia ou as ameazas opinións que non lograron convencer polos seus propios méritos.

Sen embargo, desde moi cedo, todas as teorías filosóficas propostas como solucións a este problema comezaron a desenvolverse nunha soa dirección. A necesidade dun foro e de procedementos imparciais foi entendida coma se requerira un só sistema inmutable e exclusivamente autorizado de ideas e creencias.

Stephen Toulmin. La comprensión humana. I. El uso colectivo y la evolución de los conceptos. Alianza Universidad. Madrid 1977. ISBN 84-206-2191-9

chuzame

Decía na anotación anterior, aplicando outras voces, que os medios modifican o proceso de comunicación apuntando a "modificación da relación social que vincula ó emisor e ó receptor da mensaxe, polas novas relacións emisor-medio e medio receptor". Gracias ó comentario de Masoucos poño aquí un exemplo ilustrativo:

No podo deixar de comentar que ó visitar adiccionesdigitales.es a frase que me vén á cabeza é «are you from the past?». Fondo de páxina sen cor definida, texto en movemento, contador de visitas, imaxes reescaladas polo navegador (¿quen quere cargar unha imaxe de 1.165 x 874 píxeles e 294,02 Kbytes para vela a 161 x 119 píxeles?), ligazóns con espazos, ligazóns a ficheiros PowerPoint, MP3 e WMV sen avisar do seu formato… só lle falta ó pé da páxina un © 1998. Marcus.es

Ten gracia, é coma un se dixeramos, mira que pinta leva.

O ano pasado nun seminario con Casasús. Mirabamos o caso Jayson Blair ocorréuseme facer un experimento para ver as reaccións dos xornalistas cos que compartía espacio e discurso. Tomei esta frase tal que así para unha primeira diapositiva:

Los medios de comunicación constituyen una amenaza para la sociedad actual. Soportan un estado patológico sin precedentes y lo malo es que transmiten esta perversión al entorno de la cultura, de la política, de la judicatura y, en fin, a todo lo que tocan.

Por suposto despertei grande indignación, alguén preguntou ¿eso lo dices tu? e por suposto devolvéuseme a agresión de xeito verbal e xestual; o profesor pediume que pasara á seguinte diapositiva para evitar explosións de violencia, pedín ós presentes que conservaran o seu estado emocional e pasei á seguinte diapositiva:

Los medios de comunicación constituyen una amenaza para la sociedad actual. Soportan un estado patológico sin precedentes y lo malo es que transmiten esta perversión al entorno de la cultura, de la política, de la judicatura y, en fin, a todo lo que tocan.

José F. Beaumont ("Patologías de la Información", El País, 1/11/1997) del libro del sociólogo francés Pierre Bourdieu sobre la televisión (1997).

Alguén dixo "¡ah! bueno eso es otra cosa" e un pouco despois dixo "¡ah pero es el mismo texto!". A interacción voltouse máis cordial. Era a mesma cita pero non era o mesmo texto, era outra información e ofrecía outra lectura, outra descodificación, ninguen se enfadou con Beaumont, nin con Bourdieu, nin con Hugo Aznar a quen lle roubei a cita (que por certo non atopei na edición impresa galega, pode que non buscara ben porque o fixen á présa). O meu interés era comprobar como se le unha cita anónima e como unha cita de autor.

A parte do que a semiótica puidera dicir do suceso dice a comunicación evolutiva que "unha persona, un grupo ou unha organización evolucionarán na medida que establezan relacións de aprendizaxe"; eu creo que a aprendizaxe e as rutinas teñen reaccións moitas veces adversas. Esto lémbrame a Barton Fink.

Disque o hábito non fai ó frade; pero realmente as relacións emisor-medio e medio receptor tamén afectan a relación de comunicación en ocasión máis cá propia información que se transmite.

En relación coas adiccións agrego aquí unha cita tomada do informe de UNICEF:

El tiempo dedicado por los menores a Internet se ve incrementado a medida que se van haciendo mayores. Si este tiempo no es controlado con moderación, puede incurrir en situaciones de adicción que mermen las posibilidades de desarrollo del menor en otros ámbitos de su vida fuera de Internet.
Desde una perspectiva amplia, Internet puede resultar ser un espacio para múltiples tipos de adicciones: ludopatías de juegos en Red y apuestas electrónicas, adicción a la descarga de música, a la compra de productos y servicios, etc. De entre los datos disponibles23, se estima que un 37% de los menores que se conecta habitualmente a Internet reconoce “sentir la necesidad de conectarse a Internet con frecuencia”. Por otro lado, el 23% de los
menores que se conectan con regularidad juega en casi todas las conexiones que realiza (el 17,5% juega en la mitad de las ocasiones, un 12% en una de cada tres y finalmente un 44% en una cuarta parte de las conexiones que realiza).

chuzame

Na teoría da comunicación, un "medio" é un simple artefacto, que manipula información, permitindo con facilidade a súa acumulación e traslado.

....

Ó estudiar a comunicación mediada, convén recordar que os medios non só son dispositivos que moven a información a distancia, de maneira que sexa posible a comunicación entre persoas alonxadas, senón que alteran dalgunha forma o sistema comunicativo. En efecto, os medios modifican o proceso de comunicación cara a cara, esquematizado no modelo transacional antes explicado. Estes cambios teñen que  ver coa modificación da relación social que vincula ó emisor e ó receptor da mensaxe, polas novas relacións emisor-medio e medio receptor.

A utilización dos medios cambia o modelo de comunicación empregado, na medida en que se considera necesario fixar como adecuada unha distancia (física, psiquica ou social) entre emisor e receptor.

Antonio Lucas Marín, Carmen García Galera, José Antonio Ruiz San Román. Sociología de la Comunicación. (Pax. 82- 83). Ed. Trotta, S.A, Madrid 2003. ISBN 84-8164-301-7

chuzame

Veño de descargar un documento que fai historia, atopeino mirando pola fiestra de Masoucos e pensei que sería interesante gardar unha copia dun documento capaz de xenerar un conflicto entre os intereses dunha persoa e a liberdade de expresar opinións, que non sei como se resolve.

Leo García Jiménez no seu recente libro cita o seguinte texto de Saperas:

La Teoría de la Comunicación tiene como objeto de estudio propio el proceso de la comunicación de masas que implica una pluralidad de formas comunicativas, desde las más simples (la comunicación interpersonal) hasta las formas más complejas (la opinión pública). Si definimos la comunicación como un proceso básico podemos afirmar que se trata de un proceso que se establece entre un comunicador (agente intencional) y un receptor (agente individual, grupal, organizacional o colectivo que recibe, interpreta y retiene el mensaje) ...

A autora considera que Saperas está superando a concepción tradicional da comunicación de masas cando di "la comunicación de masas que implica una pluralidad de formas comunicativas"; eu creo que non porque di do comunicador que é un axente intencional (volitivo) característica que non lle é conferida ó receptor.

Personalmente creo que queda moito que barrer da teoría da comunicación de masas na Ciencia da Comunicación

A volición do que denomina axente intencional -paréceme a min- está moitas veces condicionada pola necesidade de encher espacios nos medios e os propios procesos de traballo. O ano pasado dicíanos Casasús nun seminario que debiamos ter esto en conta cando fixeramos un análise de contido. Na publicidade, as relacións públicas, e o xornalismo pode haber tantas incidencias e tan pesadas coma na interpersonal ou na intrapersonal.

Aquí no se salva ni Dios que dixo Blas de Otero e canta Paco Ibáñez.

Coas novas tecnoloxías construir unha imaxe pública complícase algo máis ca cos métodos tradicionais. Pasa que o receptor, elixe o que recibe, recibe , interpreta e non retén a mensaxe senón que a reinterpreta e a reelabora e a emite de novo e ahí debe haber algo de volición. Vese, no caso Yolanda Castaño que se define así e a len deste xeito e nunca esperou que esto entrara a formar parte da súa definición, pero ahí está.

Tampouco entendo a comunicación como un proceso. Dice Urrutia, e tamén o saco do libro de Leonor que me está dando moito, que "a existencia da comunidade esixe a comunicación. Para que dous homes -(esto eche cousa da historia, tamén poden ser duas mulleres, un home e unha muller... o caso é que sexan dous seres humanos)- formen unha comunidade é preciso que se teñan comunicado a través de calquera sistema de comunicación, por simple que este sexa. [...] Para que un novo membro as coñeza esas reglas é imprescindible tamén comunicarllas".

Entendo eu que a comunicación é en sí mesma e que o seu uso xenera procesos de intercambio, pero non me parece que a comunicación sexa un proceso. Claro que non son moi lista e tampouco sei demasiado, pero empezo a ter a convicción de que ser emisor ou receptor é simplemente unha cuestión práxica. Igual ca sempre, supoño. O que cambia deben de ser os protocolos, coma sempre.

chuzame

Comunico a todo aquel que non teña constancia, que resulta ben duro non ser moi list@.

Pido desculpas, a aquelas persoas que esperan na promesa que fai o título deste blog de falar de infancia, de comunicación e de consumo. Direi no meu favor que separo con comas no título e que aínda non son quen de falar das tres cousas ó mesmo tempo.

Recoñezo ter polo menos tentado, suxerir unha progresión que non se dou polo de pronto, e que en estes momentos non só non me esforzo en executar, senón que non teño intención de seguir literalmente. Practico o salto de rá. Fago o que podo. Lamentoo se non resulta suficiente. Digoo porque non o é para min. Así que agradecería calquera tipo de axuda.

Pero ó que ía era a dicir que me disperso con calquer cousa, por exemplo:

Considero que a Comunicación é un hiperónimo de publicidade, relacións públicas, propaganda, (con certas reservas conceptuales) a información, a comunicación interpersonal e mesmo a intrapersonal -que eu penso que si ten proxección social- son hipónimos con respecto á primeira e cohipónimos entre si.
Creo que cabería falar tamén de holónimos e merónimos e mesmo de comerónimos.

Deixoo para posibles discusións e espero ter indignado a alguén o suficiente como para que os sonidos e silencios, a direccionalidade, a autoridade e calquer outro elemento da comunicación se revolvan e me fagan sufrir temporalmente algún tipo de variante emocional ou intelectual.

Eu digoche o que leo, dime ti en que me vou convertir.

Actualización: máis sobre holonimia e meronimia en Amistad Europea Universitaria:

Las operaciones de meronimia y de holonimia son tan importantes en el sistema de la lengua como las operaciones de hiponimia y de hiperonimia

chuzame

Eu tamén confío na reforma dos medios de comunicación, a parresía lese ás veces como cháchara ou rumor e outras veces mesmo as xentes tranquilas teñen a obriga de gritar a coro para elevar o tono e reclamar os poderes que concederon a terceiros.

A ausencia de representantes ou o seu silencio clamoroso nalgúns discursos sociais, a min (incrédula para según que cousas), faime dudar mesmo da composición dos consellos sociais por exemplo.

Teño no recordo aquel Decretazo, a LOU, un Non á Guerra, e Nunca Máis...

Moito me temo que no xogo os amateurs teñeno difícil contra os profesionais, máis aínda cando o imaxinario conta cos conceptos de autoridade-credibilidade e cunha estructura establecida e ningunha proposta sólida. Ninguén reparte alas nin flotadores.

Aínda que agora xogamos con máis cartas, as cartas están na baralla e pódenlle tocar a calquera e moitos somos principiantes.

¿Será realmente a 2.0 coma os bufóns do Gran Dalmuti? ¿É eso o que se lle debe dicir ós nenos cando se fan as presentacións?¿Aquí santa 2.0. Aquí o neno?.

Non sei que pensar. Se cadra a alquimia deste século deba concentrarse en convertir o ouro en pedra do Porriño que permite usos máis útiles.

chuzame

Los hombre son hombres, antes que médicos, ingenieros o arquitectos.

La educación deberá hacer de ellos hombres honestos sensatos y capaces, y ellos con el tiempo se transformaran en médicos, ingenieros y arquitectos, honestos sensatos y capaces.

Jhon Stewar Miller

Gustoume a frase coa que Guillermo Cardona Ossa encabeza o seu artigo Tendencia educativas para el siglo XXI. Fala de intelixencias múltiples, aprendizaxe, tecnoloxía e curriculos flexibles.

A semana pasada asistín ás VII Jornadas de Comunicación y Protocolo ferramenta da excelencia. A excelencia, coma calquer outro valor simbólico, responde a contextos culturais concretos, resúltame imposible admitir que nunha sociedade que cambia a ritmo frenético, -na que en pouco tempo alguén dirá que o futuro foi onte todos o creeremos e nos preguntaremos ¿onde estamos?-, se poidan establecer protocolos útiles, a menos que estos se constrúan coa textura da goma de mascar, con material de usar e tirar que por suposto sexa biodegradable ou susceptible de ser reciclado sen custe medioambiental.

A atención excesiva ó protocolo axúdanos a esquecer que:

...a principal causa ou fonte de problemas constitúea o feito de que o cliente ou o usuario non aparece por parte algunha no organigrama da empresa e os funcionarios, que normalmente están máis cerca de quen é a razón de ser dos negocios, son usualmente insignificantes puntos no organigrama (curiosamente e como é tradicional, a parte máis alta é importante de tal organigrama ocúpana os que están máis lonxe do cliente pero máis cerca da nómina confidencial).

Falouse de responsabilidade social empresarial RSE; "cidadán corporativo" (teño pendente saber quen acuñou o termo), capaz de dar titulares coma este:

"El Grupo Atlas Copco intenta ser un buen ciudadano corporativo, respetando el espíritu y las leyes de los países en los que desarrolla sus actividades".

É un detalle que os "cidadáns corporativos" respecten as leis dos países nos que desevolven as súas actividades. Aínda se lles pode chamar empresas ou grupos empresariais.

Outros asistentes ás xornadas aportan outras lecturas (se cadra máis preclaras ca miña):

Daniel Martí

Ricardo Mena

Protocolo e comunicación

chuzame

Con este pensamiento fundamental se ligan forzosamente muchas otras intuiciones, que se deducen de él (sobre la conexión de los campos culturales singulares entre sí, sobre la relación de los grandes hombres con su tiempo, sobre el individuo y la comunidad). Todos estos elementos intelectuales reunidos dan por resultado el esquema de una cerrada teoría de la esencia del espíritu y de su evolución. Cada investigador individual llena este esquema desde su propia mente y corazón con vida original, pero en cuanto esquema es siempre demostrable, garantiza la permanencia de las realizaciones científicas y posibilita la colaboración como una especie de lenguaje común, Y se puede demostrar cómo este determinado concepto de estructura del espíritu en cierto modo y como un ethos llena hasta en sus últimos términos la conformación de hipótesis, el manejo de los métodos, la selección de los materiales, la elección de la terminología; en una palabra, todo el trabajo de las ciencias del espíritu. Con esta demostración se salta evidentemente -desde el punto de vista de la reflexión retrospectiva- del análisis de historia de las ideas al análisis lógico. Mediante la preparación de los elementos estructurales del pensamiento a partir de un contexto existente de conocimiento han de encontrarse (y esta es la finalidad) las categorías puras que posibilitan en primer lugar la experiencia científico-espiritual. Justamente cuando uno ha adquirido, gracias a la propia colaboración, el necesario respeto ante la sólida ciencia particular y la deseable visión de su funcionamiento, le aparecerá este camino hacia una fundamentación lógica de las ciencias del espíritu cómo el adecuado y el que tiene mejores perspectivas de éxito. Habrá de evitar con toda meticulosidad el hacer teoría de la ciencia desde la mesa de la lógica aislada de la vida. ¿No habrá de parecerle absurdo el querer conocer la estructura lógica de las ciencias del espíritu de otra manera que elevando en la conciencia conceptual el procedimiento fáctico de nuestros filósofos e historiadores geniales y leyendo en sus obras de arte de la comprensión los callados presupuestos, los conceptos efectivos originarios, los métodos inconscientemente ejercidos? Mucho de todo ello lo pusieron ellos de relieve, lo demás se encuentra entre las líneas de sus obras; perseguir sus huellas allí, en eso consiste el encanto. Si no todo se somete a las secas diferenciaciones de la lógica tradicional, entonces que aprenda la teoría lógica de lo pensado creadoramente, como siempre lo ha hecho. Dilthey procedió de tal forma al estudiar la estructura del mundo histórico en las ciencias del espíritu. E. Rothacker siguió con decisión el mismo camino en su Introducción a las ciencias del espíritu. La finalidad sigue siendo una lógica unitaria y una metodología sistemática , pero el impulso para ello recibe tan sólo tensión y fuerza cuando en cierta forma se ha impuesto contra un máximo de material" (Rothacker). La historia de las ideas de las ciencias del espíritu sirve de verdadero órgano para su lógica. El concepto de filosofía de la cultura

chuzame