Infancia, Comunicación, Consumo

Por lo que a mí respecta, volvería a tomar gustosamente la pluma y me pondría a trabajar de nuevo en mis otras novelas, El Rey de los Alisos, Los meteoros, Gaspar, Melchor y Baltasar, para obtener versiones más puras de ellas, más rigurosas, más diamantinas, hasta el punto de que... incluso los niños pudieran leerlas. Si no lo hago no es por natural pereza —puesto que para ello habría que realizar un trabajo inmenso—, sino porque no serviría para nada. Los adultos no leerían esos "libros para niños" y los niños tampoco, dado que ningún editor de "obras infantiles" aceptaría esas novelas que escapan a sus "normas".

Este concepto de "incluso los niños" ha llegado a tener para mí una importancia capital y diría que hasta tiránica. Se trata de un ideal literario al que aspiro sin lograr —salvo una excepción— alcanzarlo. A riesgo de chocar a algunas personas, voy a decir lo que pienso: a Shakespeare, Goethe y Balzac se les puede tachar de una imperfección a mi juicio imperdonable: la de que los niños no puedan leerlos.

...

 Hay en algunas obras maestras —y por ello figuran en primera línea de la literatura universal— una incitación a crear, un contagio del verbo creador, una puesta en marcha del proceso inventivo de los lectores. Yo confieso que para mí esa es la cumbre del arte. Paul Valéry decía que la inspiración no consiste en el estado en que se encuentra el poeta cuando escribe, sino en el estado en que el poeta que escribe espera poner a su lector. Pienso que de tal afirmación cabría hacer el fundamento de toda una estética literaria.Pero ¿no equivale esto a esperar que una obra de arte posea ante todo una determinada virtud pedagógica? Montaigne decía que enseñar a un niño no es llenar un vacío sino encender un fuego. Creo que no se podría pedir más. En cuanto a mí, lo que he ganado es cierta llama que veo a veces brillar en los ojos de mis jóvenes lectores, la presencia de una fuente viva de luz y de calor que se instala de ahora en adelante en un niño, encedida por la virtud de mi libro. Recompensa rara ésta, y que no tiene precio, a todos los esfuerzos, a todas las soledades, a todos los malentendidos.

Michel Tournier. Imaginaria

chúzame

O aire está cheo de infinidade de imaxes de obxectos desparramados nel. Todos estes obxectos están representados en todos e cada un deles. Polo tanto, se dous espellos se colocan un fronte ó outro, o primeiro reflictirase no segundo e o segundo no primeiro. Agora ben, o primeiro, ó estar reflectido no segundo, léballe a súa propia imaxe xunto con tódalas imaxes reflexadas nel, estando entre estas a imaxe do segundo espello. Así continúa de imaxe a imaxe hasta o infinito, de tal xeito que cada espello ten un infinito número de espellos nel, cada un máis pequeno có último, e un dentro do outro. Con este exemplo demóstrase que cada obxecto transmite a súa imaxe a tódolos lugares onde é visible e á inversa, cada obxecto é capaz de recibir en si mesmo tódalas imaxes dos obxectos que miran cara a el.

Polo tanto, o ollo transmite a súa propia imaxe polo aire a tódolos obxectos que miran cara a el. Igualmente recibe tódalas imaxes dos obxectos, de onde "o sentido común"as recibe, as considera e confía á memoria as máis agradables.

Por iso eu sosteño que os poderes invisibles da fantasía nos ollos poden proxectarse ó obxecto, como fan as imaxes do obxecto proxectándose nos ollos.

...

Se esto fora así, sería necesario que cada obxecto se volvera rápidamente máis pequeno, porque cada obxecto se fai visible pola súa imaxe fronte a el na atmósfera; esto é, todo o obxecto en toda a atmósfera e todo en cada parte, falando desa atmósfera que é capaz de recibir as liñas rectas e radiantes das imaxes transmitidas polos obxectos. Por isa razón temos que admitir que é a naturaleza desa atmósfera a que se atopa entre os obxectos para atraer cara a ela, coma un imán, as imaxes dos obxectos entre os que está situada.

Probemos como os obxectos, colocados nunha posición están en todas partes e todos en cada unha.

Sosteño que se a fachada dun edificio, praza ou campo iluminados polo sol teñen unha casa no lado oposto, e se na fachada que non da o sol facemos un burato pequeno de forma redonda, tódolos obxectos iluminados transmitirán as súas imaxes por este burato e serán visibles dentro da casa, situada na parede oposta, que se tornará branca, e as imaxes serán exactamente as mesmas pero ó revés. Se fixeramos buratos parecidos en varios lugares da mesma parede, teriamos o mesmo resultado.

Por conseguinte, as imaxes dos obxectos iluminados están todas por todas partes da parede e todas na máis pequena. A razón é a seguinte: sabemos con toda certeza que este burato ten que dar entrada a algo de luz do edificio mentado e que esta luz procede dun ou de moitos corpos luminosos. Se estos corpos son de varias formas e cores, os raios que forman as imaxes serán de varias formas e a representación na parede será así mesmo de distintas formas e cores.

O círculo de luz que está no centro do branco do ollo está adaptado pola natureza para  captar os obxectos. Este mismo círculo ten un punto que parece negro. Este é un nervio perforado, que penetra no centro de poder no interior do cal se reciben as impresións e o "sentido común " elabora os seus xuicios.

Agora ben, os obxectos que están fronte ós ollos envían os raios das súas imaxes á maneira de moitos arqueiros que tiran ó branco cunha carabina. Aquel que se atope en liña recta coa dirección do burato da carabina será o que probablemente de no branco co dardo. O mesmo sucederá cos obxectos que están fronte ó ollo. Aqueles que estén en liña recta co nervio perforado serán os que máis directamente pasen ó sentido.

Leonardo Da Vinci. Cuaderno de notas

Madrid 1982. Ediciones Busma, S.A.

ISBN: 84-7520-039-7

chúzame

A percepción que ten a sociedade acerca dos nenos e adolescentes vencellados cada vez máis con situacións de violencia, reflíctese claramente na axenda dos medios. Infancia e violencia nos medios

Personalmente non acabo de decicir cal é a imaxe reflectida a que se ve nos medios, ou a que se ve na sociedade; diría que ambas.

Chomsky di que a axenda é utilizada polos gobernos xunto cos mass-media para ofrecer unha imaxe determinada da realidade; o obxectivo é manter as mentes ocupadas e preocupadas por aqueles temas que lle resultan útiles para artellar os mecanismos de creación do imaxinario colectivo e da opinión pública a través dos medios e das industrias culturais.

Donald L Shaw sitúase nunha laña similar; a súa teoría reza que como consecuencia da acción dos medio o público atende ou descoida elementos específicos dos escenarios públicos.

La selección de las noticias por parte de los medios y la credibilidad de éstos actúan, sin duda, sobre el marco en el que se establece la referencia del debate político. La selección magnifica o pone en primer plano unas cuestiones y disminuye u oculta la importancia de otras.

Segundo un artigo que publica o CNICE baixo o título Televisión.Infancia y violencia o 85% dos programas de ficción conteñen violencia. Antes de rematar o periodo de adolescencia un neno pode ter vistas máis de 13.000 mortes. A identificación, imitación, agudización, ansiedade, asociación e desensibilización son mecanismos psicolóxicos que poderían explicar a asunción de conductas violentas por parte dos máis pequenos.

Do informe Pigmalión despréndese que:

La televisión desplaza actividades de mayor contacto social, actividad física y deporte, y juego. Además, los niños que ven mucha televisión desarrollan pautas de acción menos interactivas socialmente. Se ha evidenciado una pérdida no recuperada de sueño y un incremento en las alteraciones de éste.

Fálase moito de dieta audiovisual. No epílogo do informe esgrímese unha idea que me parece fundamental:

El nombre Pigmalión hace referencia a que la televisión que tengamos para nuestros hijos es una hechura nuestra, un ideal concebido a nuestra imagen y semejanza. La nuestra, aunque cabrían otras, es una lectura de esa idea, y coloca la responsabilidad y las posibilidades en nuestras manos.

P.S. Estarei ausente nas próximas semanas, tornarei en agosto. Bo verán.

chúzame

"A acción propagandística, a través do cinematógrafo, foi notablemente impulsada polo governo de Estados Unidos de América. Xa se convertiron en famosísimas a tarea de Frank Capra e a serie documental Why We Fight para explicar ás tropas norteamericanas as causas do conflicto, os motivos da participación norteamericana e as características fundamentais dos seus aliados e inimigos (cfr. Culbert,1983: 1873-191). En 1948 publicáronse os primeiros estudios que Shils e outros levaron a cabo para medir a eficacia das películas na tarea que se lles tiña encomendado (cfr. Shils e Janowitz, 1948: 300-306 e 308-315).

Nestas datas iniciais de investigación había un interés fundamental polo estudio dos efectos consecuencia do uso e consumo de medios. Identificábase por eso analizar o contido mediante técnicas cada vez máis depuradas e descobrir como se pode configurar a mente dos destinatarios. Por tanto, a técnica quedou asociada a uns intereses concretos e unha finalidade determinada: o uso propagandístico da comunicación."

Mª Rosa Berganza Conde en José A. Ruiz San Román Coord. Investigar en Comunicación. Guía práctica de métodos y técnicas de investigación social en comunicación. Pax. 209. McGraw-Hill/Interamericana de España, S.A.U. Madrid, 2005. ISBN: 84-481-9825-5

chúzame

"El poder seductor de los anuncios es directamente proporcional a la falta de criterio del que los recibe; cuanta menos preparación ética y de lectura audiovisual tiene una persona, más se deja atrapar por la publicidad y menos lo reconoce."

Extraio esta frase dun artigo de Miguel Angel Arconada Melero "La publicidad en familia" na revista Comunicar. Sen dúbida o sector con menos preparación ética e de lectura audiovisual é a infancia, pese a éstar sometidos a unha inxente cantidade de mensaxes audiovisuais.

O autor menta neste traballo, o uso que fai a publicidade das tensións familiares propias do desenvolvemento dos nenos. Un exemplo dese uso é a polémica campaña que se levou a cabo baixo o lema "Si no te lo compran es que no son tus padres"

Segundo Victoria Camps a infancia socialízase tanto na familia e na escola coma vendo a televisión.
A publicidade vende hoxe é fai a marca para mañá, e cada vez busca máis ós nenos coma interlocutores, dirixíndose a eles non só cando amosa productos para o consumo infantil. A miúdo, a publicidade trata de convertir ó neno en prescriptor de productos que teñen como consumidores ó pai ou a nai.
A socialización do individuo é un proceso progresivo. Nos primeiros anos de vida por tanto, o individuo carece dunha formación sólida en valores así coma de información suficiente, -sobre o entorno e o sistema de relacións existente- que lle permita discriminar e valorar as mensaxes que recibe a través dos medios de comunicación.
Dalgún xeito o neno atópase nunha situación de anomia, é isto virao especialmente susceptible ás mensaxes de carácter persuasivo.
O neno como espectador constitúe un lenzo en branco, sobre o que se pode actuar -máis ampliamente, con maior liberdade e maior éxito-, elixindo formas, colores, tamaño e motivos, disposición e modo de pigmentación.
Mentres os pais educan ó fillo, os mestres educan ó alumno, os medios de comunicación educan á audiencia.

chúzame

Nestes días están a emitirse un grande número de mensaxes publicitarias para nenos, atopo entre eles os anuncios de bonecas e observo que este tipo de spots exclúen ó neno.
Fago referencia maiormente a aqueles nos que o producto é un xoguete que simula un bebé. Nestas mensaxes a figura da nena está claramente representada desempeñando un rol de coidador no que a personaxe expresa actitudes afectivas positivas cara o boneco-bebé simulado o rol de nai.
O neno sen embargo non aparece identificado nos spots, a súa representación está ausente.
A nivel educativo este tipo de mensaxes poderían xerar interpretacións excluíntes por parte dos rapaces. Quérese dicir que o faltar a figura do neno varón as nenas poderían entender que este non debe participar no xogo cando este xira entorno do boneco-bebé, deste xeito cando o rapaz intentase intervir no xogo podería ser rexeitado.
Por outra banda o propio neno pode asumir que o xoguete non lle está destinado ou que non é apto para el; co cal, el mesmo se excluiría ou rehusaría o intento de participar do xogo.
Dende o punto de vista da mensaxe paréceme que esta construcción resulta escasamente eficiente en tanto reduce considerablemente a potencialidade das vendas da empresa anunciadora ó deixar fora unha parte importante do mercado infantil.

chúzame